# Khô mắt: dấu hiệu, nguyên nhân và cách đo bề mặt nhãn cầu
> Khô mắt là bệnh của bề mặt nhãn cầu, khi lớp nước mắt không còn ổn định: thiếu nước mắt, hoặc nước mắt bay hơi quá nhanh vì lớp dầu từ các tuyến ở bờ mi kém. Mắt thấy khô, rát, cộm, mỏi, nhìn mờ thoáng qua, có khi lại chảy nước mắt nhiều. Khô mắt thường kéo dài và được kiểm soát tốt khi tìm đúng nguyên nhân, nên đo bề mặt nhãn cầu trước khi chọn cách điều trị là bước quan trọng.

Tác giả: NCS. ThS. KXNK Trần Minh Anh, Chuyên gia Khúc xạ nhãn khoa. Cập nhật 02/11/2026. Nguồn: https://maec.vn/kho-mat
## Khô mắt là gì

Mỗi lần chớp mắt, mi trải lên bề mặt nhãn cầu một lớp nước mắt rất mỏng gồm ba phần: lớp nhầy bám vào giác mạc, lớp nước ở giữa và lớp dầu ở ngoài cùng giữ cho nước không bay hơi. Lớp dầu này do các tuyến Meibomius nằm dọc bờ mi tiết ra. Khô mắt xảy ra khi lớp nước mắt mất ổn định: nước mắt quá ít, hoặc bay hơi quá nhanh vì lớp dầu kém. Bề mặt mắt khi đó bị kích ứng, và vòng kích ứng này có thể tự duy trì nếu không được xử lý.

Hai nhóm chính là khô mắt do **thiếu nước mắt** và khô mắt do **bay hơi**, trong đó nhóm bay hơi, thường liên quan đến rối loạn chức năng tuyến Meibomius, gặp nhiều hơn. Nhiều người có cả hai.

## Dấu hiệu khô mắt

- Khô, rát, cộm như có cát trong mắt.
- Mỏi mắt, nhất là cuối ngày hoặc sau khi nhìn màn hình.
- Nhìn mờ thoáng qua, rõ lại sau khi chớp.
- Đỏ mắt nhẹ, khó chịu khi gió, điều hòa, khói.
- Chảy nước mắt nhiều: nghe ngược nhưng hay gặp, vì mắt khô kích thích tiết nước mắt phản xạ nhưng loại nước mắt này không giữ lại được trên bề mặt mắt.
- Khó đeo kính áp tròng lâu như trước.

## Vì sao mắt bị khô

- Nhìn màn hình lâu, chớp ít và chớp không khép hết.
- Môi trường khô: phòng điều hòa, gió, những tuần hanh khô của Hà Nội.
- Đeo kính áp tròng.
- Viêm bờ mi, tắc tuyến Meibomius.
- Tuổi, nội tiết, một số thuốc uống (thuốc chống dị ứng, một số thuốc điều trị mụn, tâm thần, huyết áp).
- Bệnh toàn thân như hội chứng Sjögren, viêm khớp dạng thấp.
- Sau phẫu thuật khúc xạ.

## Khô mắt ở trẻ em

Khô mắt ở trẻ ít gặp hơn người lớn nhưng không hiếm, và hay đi cùng thời gian nhìn màn hình dài, viêm bờ mi hoặc dị ứng mắt. Trẻ thường biểu hiện bằng dụi mắt, chớp mắt nhiều, đỏ mắt, kêu cộm. Vì dị ứng và viêm bờ mi có thể giống khô mắt, con nên được khám để điều trị đúng, không nên tự nhỏ thuốc kéo dài.

## Đo bề mặt nhãn cầu

Ở Mắt Minh Anh, ngoài khám sinh hiển vi, chúng mình đo bề mặt nhãn cầu bằng máy phân tích chuyên dụng, không chạm vào mắt, trong vài phút:

- **Chiều cao liềm nước mắt** dọc bờ mi dưới, phản ánh lượng nước mắt.
- **Thời gian vỡ phim nước mắt không xâm lấn**: lớp nước mắt giữ ổn định được bao lâu sau một lần chớp.
- **Lớp dầu** của phim nước mắt, đo bằng giao thoa ánh sáng.
- **Chụp tuyến Meibomius** bằng ánh sáng hồng ngoại để thấy tuyến còn hay đã teo, tắc.
- **Phân tích chớp mắt**: chớp có khép hết không.

Những số đo này giúp phân biệt khô mắt do thiếu nước mắt hay do bay hơi, và để so sánh trước, sau điều trị.

## Điều trị khô mắt

Điều trị đi theo nguyên nhân và mức độ:

- Điều chỉnh môi trường, thói quen nhìn màn hình, tập chớp mắt.
- Nước mắt nhân tạo; khi dùng nhiều lần mỗi ngày nên chọn loại không chất bảo quản.
- Chườm ấm và vệ sinh bờ mi khi tuyến Meibomius tắc.
- Thuốc chống viêm theo đơn bác sĩ khi có viêm bề mặt.
- Điều chỉnh loại kính áp tròng hoặc thời gian đeo.

Không nên tự dùng kéo dài thuốc nhỏ mắt có corticoid hoặc thuốc co mạch làm trắng mắt: chúng có thể che triệu chứng và gây hại khi dùng lâu.

## Khô mắt có hết không

Khô mắt thường là tình trạng kéo dài, có lúc nặng lúc nhẹ. Nhiều người kiểm soát tốt triệu chứng khi tìm đúng nguyên nhân và duy trì chăm sóc. Nếu mắt bạn hay khô rát cuối ngày, cứ nhắn cho chúng mình để đặt lịch đo bề mặt nhãn cầu nhé.
## Câu hỏi thường gặp

### Khô mắt là bệnh gì?

Khô mắt là bệnh của bề mặt nhãn cầu, khi lớp nước mắt không ổn định do thiếu nước mắt hoặc nước mắt bay hơi quá nhanh, gây khô, rát, cộm, mỏi và nhìn mờ thoáng qua.

### Vì sao khô mắt mà lại chảy nước mắt?

Bề mặt mắt khô bị kích ứng nên kích thích tiết nước mắt phản xạ. Loại nước mắt này chủ yếu là nước, không giữ lại lâu trên bề mặt mắt, nên mắt vẫn khô dù chảy nước mắt.

### Khô mắt có hết không?

Khô mắt thường kéo dài và có lúc tăng lúc giảm. Khi tìm đúng nguyên nhân và duy trì chăm sóc, nhiều người kiểm soát được triệu chứng tốt.

### Trẻ em có bị khô mắt không?

Có, tuy ít hơn người lớn. Trẻ khô mắt hay dụi mắt, chớp nhiều, đỏ mắt, thường đi cùng thời gian nhìn màn hình dài, viêm bờ mi hoặc dị ứng, nên cần khám để điều trị đúng.

## Tài liệu tham khảo

- [Craig JP và cộng sự (2017). TFOS DEWS II Definition and Classification Report. The Ocular Surface 15(3):276-283.](https://doi.org/10.1016/j.jtos.2017.05.008)
- [American Academy of Ophthalmology. What is dry eye? Symptoms, causes and treatment (trang thông tin cho người bệnh).](https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-dry-eye)

## Phòng khám Mắt Minh Anh

562 Kim Giang, Phường Thanh Liệt, Hà Nội. Hotline 0378 900 168. Zalo OA: https://zalo.me/1647557466784873025. Giờ làm việc: Thứ Ba đến Thứ Sáu 16:00 đến 19:00, Thứ Bảy 08:00 đến 17:30, Chủ Nhật 08:00 đến 12:00, Thứ Hai nghỉ. Đặt lịch: https://maec.vn/#lienhe