Nhược thị là gì
Trong những năm đầu đời, não học cách "nhìn" qua hình ảnh rõ nét mà mỗi mắt gửi lên. Nếu một mắt liên tục nhận hình mờ, vì độ kính cao không được chỉnh, vì chênh lệch độ nhiều giữa hai mắt, hay vì mắt bị lệch, não sẽ dần bỏ qua hình từ mắt đó. Kết quả là mắt nhìn kém ngay cả khi đã đeo kính đúng số: đó là nhược thị. Nhược thị thường không gây đau, trẻ cũng không biết mình nhìn kém, nên hay chỉ được phát hiện khi khám mắt.
Lác mắt ở trẻ: thật hay giả
Lác là khi hai mắt không cùng nhìn về một hướng, một mắt lệch vào trong, ra ngoài, lên hoặc xuống, liên tục hoặc chỉ lúc mệt. Ở trẻ nhỏ, sống mũi rộng và nếp da ở góc trong mắt có thể làm mắt trông như bị lác dù hai mắt vẫn thẳng, gọi là lác giả. Trong vài tháng đầu đời, mắt có thể lệch thoáng qua; nếu mắt lệch kéo dài sau vài tháng tuổi, hoặc bố mẹ không chắc, nên đưa con đi khám để phân biệt.
Cận thị, loạn thị và nhược thị
Không phải trẻ cận hay loạn thị nào cũng bị nhược thị. Nguy cơ tăng khi độ kính cao, nhất là viễn thị và loạn thị cao, hoặc khi hai mắt chênh lệch độ nhiều, vì mắt có độ cao hơn luôn nhận hình mờ hơn. Đó là lý do khám khúc xạ sớm và cấp kính đúng số rất quan trọng ở trẻ nhỏ.
Điều trị thế nào
Bước đầu tiên thường là đeo kính đúng số đều đặn. Trong một nghiên cứu của nhóm PEDIG trên 84 trẻ từ 3 đến dưới 7 tuổi bị nhược thị do chênh lệch khúc xạ, chỉ đeo kính đã giúp thị lực cải thiện từ hai hàng trở lên ở khoảng 77% trẻ và hết nhược thị ở khoảng 27%, dù có bạn cần đến khoảng 30 tuần.
Khi kính chưa đủ, bác sĩ có thể chỉ định thêm:
- Che mắt tốt hơn vài giờ mỗi ngày để buộc mắt yếu làm việc. Các thử nghiệm của nhóm PEDIG cho thấy với nhược thị mức trung bình, che 2 giờ mỗi ngày có thể cho kết quả tương tự che 6 giờ ở nhiều trẻ.
- Thuốc nhỏ làm mờ mắt tốt hơn theo chỉ định, thay cho che mắt ở một số trẻ.
- Bài tập thị giác hai mắt để hỗ trợ hai mắt phối hợp với nhau.
Lác cần được đánh giá riêng; một số trường hợp cần phẫu thuật, khi đó bác sĩ sẽ tư vấn phẫu thuật. Đáp ứng điều trị khác nhau ở từng trẻ, và cần tái khám đều để đảm bảo trẻ hết nhược thị.
Tuổi và cơ hội cải thiện
Nhược thị được phát hiện và điều trị càng sớm thì cơ hội cải thiện càng cao. Trẻ lớn hơn vẫn có thể cải thiện, nhưng thường chậm hơn và cần kiên trì hơn. Vì vậy, khám mắt trước tuổi đi học là mốc rất quan trọng.
Khám nhược thị và lác tại Mắt Minh Anh
Chúng mình khám thị lực theo tuổi, đo khúc xạ có liệt điều tiết khi cần, đánh giá thị giác hai mắt và vận nhãn, rồi xây dựng kế hoạch điều trị và theo dõi cho từng bạn. Thông tin về các mốc khám có trong bài Khám mắt cho trẻ em. Nếu bố mẹ còn băn khoăn về đôi mắt của con, cứ nhắn cho chúng mình nhé.
Câu hỏi thường gặp
Nhược thị có chữa được không?
Nhược thị có thể cải thiện, nhiều trẻ đạt thị lực tốt, nhất là khi được phát hiện và điều trị sớm. Mức cải thiện khác nhau ở từng trẻ và cần theo dõi đều.
Lác mắt ở trẻ sơ sinh có bình thường không?
Mắt có thể lệch thoáng qua trong vài tháng đầu đời. Nếu mắt lệch kéo dài sau vài tháng tuổi, hoặc lệch liên tục, nên đưa con đi khám.
Lác giả là gì?
Là khi sống mũi rộng và nếp da ở góc trong mắt làm mắt trẻ nhỏ trông như bị lác dù hai mắt vẫn thẳng. Cần khám để phân biệt với lác thật.
Trẻ bị cận thị và loạn thị có bị nhược thị không?
Không phải trẻ nào cũng bị. Nguy cơ cao hơn khi độ kính cao hoặc hai mắt chênh lệch độ nhiều mà không được chỉnh kính sớm.
