Trục nhãn cầu là gì
Chiều dài trục nhãn cầu là chiều dài của con mắt, tính từ mặt trước giác mạc đến võng mạc. Ở phần lớn trẻ bị cận, nhãn cầu dài ra nhanh hơn bình thường trong những năm đang lớn, nên ánh sáng hội tụ ở phía trước võng mạc và nhìn xa bị mờ. Vì vậy, theo dõi chiều dài trục nhãn cầu là theo dõi trực tiếp nguyên nhân của cận thị.
Con nhìn thấy
MờCon đang ngủHình rơi trước võng mạc: nhìn xa mờ.Tương đương cận khoảng 4 độ. Mỗi milimét dài thêm là khoảng 2,5 đến 3 độ cận.
Sơ đồ con mắt cắt ngang. Ánh sáng từ biển hiệu ở xa đi qua mặt trước của mắt (giác mạc) và thể thủy tinh rồi hội tụ. Ở mắt dài bình thường, khoảng 23,5 mm, hình rơi đúng trên võng mạc nên nhìn rõ. Khi mắt dài ra, võng mạc lùi về sau và hình rơi trước võng mạc nên nhìn xa bị mờ: đó là cận thị. Mỗi milimét dài thêm là khoảng 2,5 đến 3 độ cận. Kéo phía sau con mắt để thấy mắt dài ra, hình rơi trước võng mạc và biển hiệu phòng khám mờ đi.
Đo thế nào
Phép đo dùng máy sinh trắc quang học: con ngồi trước máy, nhìn vào một điểm sáng trong vài giây cho mỗi mắt. Máy không chạm vào mắt, không cần nhỏ thuốc và không đau. Kết quả tính bằng milimét, với độ chính xác cao đủ để thấy những thay đổi rất nhỏ giữa các lần đo.
Bao nhiêu là bình thường
Ở người trưởng thành không cận, mắt thường dài khoảng 23 đến 24 mm. Ở trẻ em, mắt dài dần theo tuổi, dài nhanh ở trẻ nhỏ và chậm lại ở tuổi thiếu niên, và mắt trẻ trai thường dài hơn trẻ gái cùng tuổi khoảng nửa milimét. Biểu đồ dưới đây dùng bảng chuẩn của hơn 14.000 trẻ ở Thượng Hải (He và cộng sự, 2023), chỉ số này gần với trẻ Việt Nam nhất hiện có.
Biểu đồ chiều dài trục nhãn cầu (chiều dài của mắt, tính bằng milimét) theo tuổi từ 4 đến 18 của 14.127 trẻ ở Thượng Hải (He và cộng sự, 2023), riêng bé trai và bé gái. Đường giữa là mức trung bình (trung vị); dải đậm là nơi một nửa số trẻ cùng tuổi nằm trong (bách phân vị 25 đến 75), dải nhạt là nơi 9 trên 10 trẻ nằm trong (5 đến 95). Mắt dài ra nhanh ở trẻ nhỏ và chậm dần ở tuổi thiếu niên; mắt bé trai dài hơn bé gái cùng tuổi khoảng nửa milimét. Hai đường ví dụ cùng xuất phát ở mức trung bình lúc 8 tuổi: đường đỏ là mắt dài ra nhanh, cận tăng nhanh, vượt dần lên các dải trên; đường xanh lá là mắt dài ra chậm, cận tăng chậm, đi dọc theo dải. Một lần đo chưa nói lên tốc độ tăng: cần đo nhiều lần. Kéo điểm trên biểu đồ để đặt tuổi và chiều dài mắt của con. Minh họa, không dùng để tự chẩn đoán.
Bảng chuẩn gồm cả trẻ cận và không cận, nên vị trí trên biểu đồ chỉ để tham khảo, không phải chẩn đoán. Điều chúng mình theo dõi là tốc độ mắt dài ra qua nhiều lần đo, và tốc độ bình thường cũng khác nhau theo tuổi, nên không dùng một ngưỡng chung cho mọi lứa tuổi.
Vì sao theo dõi trục nhãn cầu, không chỉ độ kính
Độ kính có thể dao động theo khả năng điều tiết và điều kiện đo. Ở trẻ đeo Ortho-K, độ kính đo được ban ngày đã bị kính làm thay đổi, nên chiều dài trục nhãn cầu là chỉ số chính để biết cận thị có đang tiến triển hay không. Trục nhãn cầu cùng với khúc xạ cho bức tranh đầy đủ hơn từng chỉ số riêng lẻ.
Trục nhãn cầu 26 mm có sao không
Mắt càng dài thì nguy cơ các bệnh như bong võng mạc, bệnh lý hoàng điểm do cận thị và glôcôm về sau càng tăng. Một nghiên cứu ở người châu Âu (Tideman và cộng sự, 2016) ghi nhận nguy cơ suy giảm thị lực không chỉnh được bằng kính ở tuổi 75 khoảng 3,8% với mắt dài 24 đến dưới 26 mm, và tăng mạnh ở mắt dài từ 30 mm trở lên. Nguy cơ cao hơn không có nghĩa là chắc chắn sẽ bị; người có mắt dài nên được khám đáy mắt định kỳ, và với trẻ, đó là lý do làm chậm sự dài ra của mắt có ý nghĩa.
Bao lâu đo lại một lần
Với trẻ đang kiểm soát cận thị, hướng dẫn của Viện Cận thị Quốc tế khuyến nghị đánh giá ít nhất 6 tháng một lần; lịch cụ thể do người theo dõi con quyết định. Các phương pháp làm chậm tiến triển có trong bài Kiểm soát cận thị ở trẻ em. Nếu bố mẹ còn băn khoăn, cứ nhắn cho chúng mình nhé.
Câu hỏi thường gặp
Chiều dài trục nhãn cầu bình thường là bao nhiêu?
Ở người trưởng thành không cận thường khoảng 23 đến 24 mm. Ở trẻ em, chiều dài thay đổi theo tuổi và giới, nên được đọc theo bảng chuẩn theo tuổi và qua nhiều lần đo.
Đo trục nhãn cầu có đau không, có phải nhỏ thuốc không?
Không đau và không cần nhỏ thuốc. Máy không chạm vào mắt, mỗi mắt chỉ mất vài giây.
Trục nhãn cầu 26 mm là cận bao nhiêu độ?
Không quy đổi chính xác được, vì độ kính còn phụ thuộc giác mạc và thể thủy tinh. Ước tính thô, mỗi 1 mm dài thêm tương ứng khoảng 2,5 đến 3 độ cận.
Bao lâu nên đo lại trục nhãn cầu?
Với trẻ đang kiểm soát cận thị, thường ít nhất 6 tháng một lần, theo lịch của người theo dõi con.
